Hidrolik Dişli Pompalar

 

Dişli Pompalar

1. Dıştan Dişli Pompalar

Dişli pompa; içinde gayet hassas olarak en az radyal ve eksenel boşluk oluşturacak
şekilde çalışan, bir çift dişli ve bir pompa gövdesinden ibarettir. Bir dişli (Tahrik dişlisi)
hareket ettirici (Motor) ile irtibat halindeki tahrik mili sayesinde tahrik edilir. Diğer dişli
(İzleyici dişli) ise, temas halindeki dişleri sayesinde, tahrik dişlisi tarafından hareket ettirilir.
İki dişlinin dişleri birbirinden ayrıldığında, pompa girişinden gelen akışkan, döner dişli
boşlukları ile pompa gövde duvarı arasında hapsedilmiş olur

disli1

Dıştan dişli pompada akışkan iletimi

Bu dönme boşlukları; akışkanı pompa gövdesinin duvarları etrafından, pompa çıkışına
nakleder, burada geçme halindeki dişliler, akışkanı çıkış ağzından hidrolik sisteme geçmeye
zorlar. Dişli dişleri arasındaki geçme, pompa giriş ve çıkışı arasındaki sızdırmazlığı
mükemmele yakın hale getirir ve böylece nakledilen akışkanın kayma yaratması önlenmiş
olur. Çıkış akışının engellenmesi durumunda, pompa çıkış odasındaki basınç hızla artar ve
dişlileri diyagonal (Dış çapraz) olarak pompa giriş tarafına doğru zorlar. Böylece, sistem
basıncının artması durumunda, bu basınç/kuvvet dengesizliği, daha da büyük oranda olur. Bu
dengesizlik, mekanik sürtünmeyi ve iki dişlinin yataklarına binen yükleri arttırır. Bu nedenle,
üretici tarafından belirtilmiş olan en yüksek basınç değerlerine sıkı sıkıya uyulmalıdır.
Dönen dişlilerin dış yanından geçen akışkanın aşırı kaçağını önlemek için yan plakalar
(Baskı plakaları) veya yataklama burçları üzerine basınç yüklemelidir. Sistem basıncı ne
kadar artarsa, bu plakalar o kadar daha büyük bir kuvvetle dişlilerin yanları üstüne baskı
uygular. Tahrik mili keçesinin arkasında basınç oluşumunu önlemek için, keçenin iç
tarafında, kaçağın tahrik mili keçesine geçmesini önleyen ve düşük basınçlı giriş tarafına
açılan bir tahliye kanalı vardır. Dişliler çıkış odasında temas halinde dönerken, temastaki
dişliler arasında sıkışan akışkan bölümünün tahliyesi için, tedbir alınmıştır. Hapsedilmiş
akışkanın (Sıkıştırılmış akışkanın) pompa çıkışına kanalize edilmesi için yan plakalara
tahliye kanalları açılmıştır

 

.disli2

Dıştan dişli pompa

2. İçten Dişli Pompalar

2.1. Hilal Tipi İçten Dişli Pompa

Bu pompa; çeşitli hidrolik akışkanlarla, yüksek basınçlı ve az gürültülü çalışması
sayesinde, giderek yaygın bir kullanım alanını hızla ele geçirmektedir. Aynı akış debi
koşullarını sağlayan dıştan dişli pompadan daha küçüktür.
Pompa tahrik mili, pinyon dişliyi; pinyon dişli de iç ayna dişliyi (Rotoru) tahrik ederek
döndürür. Dıştan dişli pompalarda olduğu gibi akışkan dönen diş ve sabit hilalin oluşturduğu
boşlukları doldurur. Hem dış dişli, hem de pinyon dişli birlikte çalışarak, akışkanı pompanın
içinden sevkeder. Hilal, düşük basınçlı pompa girişini, yüksek basınçlı pompa çıkışından
ayırır.

Dıştan dişli pompa gibi hilal dişli pompa da dengesizdir. Bu pompanın yapısından
kaynaklanan avantajı, akışkan giriş çıkış alanlarının dıştan dişli pompalarla mukayese
edildiğinde çok daha uzun düzenlenmiş olmasıdır.
Bu yüzden, yer değiştirme boşluklarını doldurmak için gerekli olan akışkan hızları,
önemli oranda azalmıştır. Bu durum, yalnızca gürültüyü azaltmakla kalmaz, aynı zamanda
pompanın emme kapasitesini de yükseltir.

 

disli3

Hilal tip içten dişli pompa

2.2. Gerotor Tipi İçten Dişli Pompa

Gerotor pompaların çalışması, hilal tipi pompaların çalışmasına çok büyük bir
benzerlik gösterir. Pompa mili aynı zamanda iç rotora kamalıdır ve rotor ile rotor aynası aynı
yönde döner. İç rotorun, rotor aynasından bir eksik sayıda dişi vardır. Bu düzenleme
sayesinde pompalama boşlukları oluşturulmuştur. Rotor saat yönünde dönerken ,
pompa boşlukları, X noktasına ulaşıncaya dek yavaş yavaş pompa giriş tarafındaki boşluklar
açılır ve sonra çıkış tarafına doğru dönerken, giderek hacimleri azalır. İç rotorun diş uçları,
pompalama ceplerini birbirinden ayıracak şekilde, dış rotor aynasına temas eder.

 

disli4

Gerotor tipi içten dişli pompa